Najprostsze kotły przeznaczone do spalania zarówno drewna, jak i węgla nadają się także do spalania zrębków, wiórów i różnego rodzaju odpadów bioorganicznych: Wyróżnia się wśród nich kotły ze spalaniem górnym i ze spalaniem dolnym. Jeśli kocioł ma być opalany przede wszystkim drewnem, to lepiej kupić ten ze spalaniem dolnym.

Jego sprawność jest wtedy wyraźnie wyższa niż urządzenia ze spalaniem górnym przeznaczonym do spalania przede wszystkim koksu i węgla. Kotły ze spalaniem dolnym mają dwa lub trzy ciągi spalinowe, dzięki czemu jest możliwe dopalanie cząstek paliwa. W rezultacie zużycie paliwa i emisja zanieczyszczeń do atmosfery są mniejsze. Inaczej niż w kotłach ze spalaniem górnym, w których niedopalone cząstki ulatują wraz z dymem do komina. W kotłach ze spalaniem dolnym, poprzez dozowanie ilości powietrza dopływającego do paleniska, można sterować procesem spalania i regulować wydajność. Służą do tego miarkownik ciągu lub wentylator ze sterownikiem. Regulacja nie jest oczywiście tak doskonała, jak w kotłach gazowych czy olejowych, ale w pewnym stopniu umożliwia dostosowanie wydajności kotła do zapotrzebowania na ciepło.